Bloggers

Het grote voordeel van geologie is dat je als geoloog een mooie plek op de wereld kunt uitkiezen en hier een onderzoek kunt “verzinnen” of je onderzoek op kunt aanpassen. Er is nog zoveel onbekend of onduidelijk! De organisatie van Travel Women vroeg mij of ik een rondleiding langs de versteende bomen op Lesbos wilde voorbereiden. En zo’n aanbod sla ik natuurlijk niet af! Ik zit hier nu toch op het Griekse eiland tijdens het Sapphro Spring Festival 2011.

Lesbos is een van de grootste eilanden van Griekenland en ontstaan uit twee (nu niet meer actieve) vulkanen: Olymbos en Lepetymnos. De vulkaan Lepetymnos barstte zo’n 20 miljoen jaar geleden voor het laatst uit en creëerde hiermee het hedendaagse versteende “bos” van 150 m2,, wat sinds 1985 beschermd gebied is.

Maar hoe kan een vulkaanuitbarsting nu een bos verstenen? De bomen zijn uiteraard niet spontaan versteend bij het zien van de uitbarsting, alsof ze in het gezicht van Medusa keken. Een vulkaanuitbarsting veroorzaakt brand, algehele verwoesting, met hooguit een restant aan houtskool.

Tijdens de vulkaanuitbarsting van Lepetymnos werd het landschap op West-Lesbos begraven onder een dikke laag van vulkaanas en modder. De bomen werden afgesloten van zuurstof en hierdoor beschermd tegen verbranding en verwoesting. Deze vulkaanas bevatte veel silicium (Si). De oxide (O) van het water (H2O) uit de modder reageerde chemisch met silicium, waardoor het silicium oxideerde. Roesten is ook een vorm van oxidatie, maar tijdens roesten reageert een metaal met zuurstof (O2). Het water en de silicium drongen door tot de stammen van de bomen en een proces van natuurlijke conservering ging van start: Het organische materiaal van het hout werd vervangen door kwarts (SiO2) op hetzelfde moment dat de lignine (houtstof) en de cellulosis (de stof dat bomen verstevigd) weg rotte. Doordat deze processen even snel plaats vonden ging er niets verloren. De cellen en de structuur (tot op microscopisch niveau!) bleven behouden. Dit proces gebeurt trouwens niet in dezelfde tijdschaal als een vulkaanuitbarsting, wat uren tot dagen (en soms zelfs weken) kan duren. Het duurt honderden tot miljoenen jaren. De fossielen die ontstaan behouden hun originele 3D vorm en daarom zijn versteende bomen zo bijzonder.

Wat het park in Lesbos zo speciaal maakt is dat er de breedste staande (versteende) boomstam ter wereld te vinden is. Het fossiel heeft een diameter van wel 3.70 meter en een omtrek van 13.7 meter. Een bezoek is zeker de moeite waard! Al helemaal als je beseft hoeveel tijd het de natuur heeft gekost dit te creëren en hoe uniek deze plek op de wereld is.

Dus mocht je naar het International Women’s Festival op Lesbos komen, de eerste twee weken van september: aarzel dan niet om een uitstapje naar Sigri te maken. Ik ga graag met je mee

Xx/Sara

PS. 20 juni as opent de (permanente) tentoonstelling “Geologie en Techniek” in het Museon, Den Haag. Ik interview in 18 korte educatieve filmpjes verschillende aardwetenschappers over geologie en hun onderzoek en ik heb meegeholpen aan het schrijven van de wetenschappelijke inhoud van de tentoonstelling. Poepie-trots ben ik er op!